JAKI BYŁ KĘTRZYŃSKI ŻYD ? INAUGURACJA PROJEKTU

18 września przy Zjazdowej w Kętrzynie przy starej synagodze, odsłonięto pamiątkową tablicę informacyjną wskazującą na budynek jako ten, który służył społeczności żydowskiej. Dziś także modlą się tam chrześcijanie ewangeliczni. Takich wspólnot zresztą jest w Kętrzynie kilka: protestanci, baptyści, zielonoświątkowcy. Odsłonięciu tablicy towarzyszyła wystawa jako część projektu „Polin czyli jaki był kętrzyński Żyd ?”

Tego samego dnia w Warszawie wręczano nagrody im. Antoniny i Jana Żabińskich – właścicieli warszawskiego ZOO, którzy podczas wojny narażając własne życie uratowali około 100 Żydów.

Projekt żydowski 2
Projekt PDK „Czerwony Tulipan” w Kętrzynie.

 

Dziś niestety nadal w wielu kręgach pogardliwie mówi się o Żydach. Historia pokazała, że zaczyna się od pogardy, a kończy na Holokauście. Wciąż nie wyciągnęliśmy wniosków z tej bolesnej lekcji i pozwalamy sobie na nieposzanowanie godności ludzkiej na rozmaite sposoby.

Starosta Kętrzyński podreślał jak ważne są tego typu i inicjatywy_m
Starosta Kętrzyński Ryszard Niedziółka podkreślał, jak ważne są tego typu i inicjatywy.

Żydzi obciążeni winą za śmierć Chrystusa dostali łatkę wrogów całej ludzkości. Stwierdzono, że skoro zamordowali Syna Bożego, to mogą popełnić najgorsze zbrodnie. Mówiono, że rzucają czary i porywają dzieci, by z ich krwi upiec macę (te białe wafelki, które bardzo lubią dzieci kupuje się w każdym niemal sklepie spożywczym). Powtarzano brednie, jakoby Żydzi formowali tajne rządy, tworzyli mafię igromadzili w swoich rękach fortuny.

Tablica_m
Tablicę ufundowali czterej dawni mieszkańcy Kętrzyna: Helmut Wagner, dr Dietmar Pertsch, Burkhard Knapp i Frank L. Krawolitzki.

Informacje te przekazywano z pokolenia na pokolenie. Dziś także można spotkać osoby, które w to wierzą i powtarzają te bzdury. Gdy w XIX wieku pojawiły się teorie ras ludzkich, bardzo szybko okazało się, że najgorszą jest rasa żydowska. Ideologowie hitleryzmu pięknie sobie uzasadnili, że wyniszczenie tej najpodlejszej rasy – uwolnienie świata od Żydów – uzdrowi ludzkość.

IMG_0436_m

Biorąc udział w uroczystościach odsłonięcia tablicy przy dawnej synagodze można było dostrzec nadzieję, że coś się jednak zmienia w tej publicznej przestrzeni. Staliśmy tam wszyscy obok siebie, mimo siekającego zewsząd deszczu. W to przedsięwzięcie zaangażowało się wiele osób. Przedstawiciele władz powiatu i miasta, przedwojenni i obecni mieszkańcy Kętrzyna, Tomasz Krakowski – reprezentant Naczelnego Rabina Polski, czy pastor parafii ewangelicko-augsburskiej Paweł Hause, który jak tylko może, stara się podtrzymywać dobre relacje pomiędzy dawnymi i obecnymi mieszkańcami Kętrzyna i scalać przeszłość z teraźniejszością.

Tomasz Krakowski reprezentant Naczelnego Rabina Polski i pastor parafii ewangelicko-augsburskiej w Kętrzynie Paweł Hause_m
Od lewej: Tomasz Krakowski reprezentant Naczelnego Rabina Polski i pastor parafii ewangelicko-augsburskiej w Kętrzynie Paweł Hause.

Obecny był także Zygmunt Jakubowski, były pastor Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej, który przed laty został ukarany za to, że własnymi rękami uratował synagogę przed całkowitym zniszczeniem. Wskazywał on na kuriozalne w Polsce prawo dot. ochrony obiektów zabytkowych. Jest on także właścicielem dworku w Borkach k. Kętrzyna, który chciałby uratować od zniszczenia. Jakubowski z iskrą w oku i energią jedenastolatka cieszył się jak dziecko, że udało mu się uratować coś ważnego dla szerszej społeczności miasta – synagogę.

Od lewej Zygmunt Jakubowski, były pastor Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej i Tomasz Krakowski reprezentant Naczelnego Rabina Polski_m
Od lewej Zygmunt Jakubowski, były pastor Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej i Tomasz Krakowski reprezentant Naczelnego Rabina Polski.

 

Ze Zjazdowej, uroczystości przeniosły się do siedziby Polsko – Niemieckiego Stowarzyszenia im. Arno Holza przy ul. Mickiewicza, gdzie otwarto wystawę przygotowaną przez Powiatowy Dom Kultury „Czerwony Tulipan” w Kętrzynie. Wystawa jest częścią projektu „Polin, czyli jaki był kętrzyński Żyd?”.

polin-broszura

polin-broszura2

Prowadzi ona w głąb historii dawnego Kętrzyna, w którym mocno zaakcentowali swoją obecność mieszkańcy pochodzenia żydowskiego. To żywa lekcja historii o tych, którzy zapisali się na kartach dawnego Kętrzyna jako społeczność rozwijająca gospodarkę, handel oraz kulturę miasta.

IMG_0526_m
Od lewej: Tomasz Krakowski reprezentant Naczelnego Rabina Polski i Marlena Szypulska, dyrektor Powiatowego Domu Kultury „Czerwony Tulipan” w Kętrzynie,  autorka projektu „Polin, czyli jaki był kętrzyński Żyd ?”

W ramach projektu zaprezentujemy żydowskich kupców, lekarzy, rajców miejskich, ich zwyczaje, muzykę, życie codzienne. Pójdziemy śladami zabytków, które istnieją po dzień dzisiejszy. Poznamy tragiczną historię Nocy Kryształowej, która zmusiła tych ludzi do opuszczenia swoich majątków i domów.

IMG_0545_m
W środku: Maciej Waleszczyński autor pracy „Zatarte ślady, czyli historia społeczności żydowskiej w Kętrzynie Rastenburgu.” Praca zostanie wydana przez Starostę Kętrzyńskiego.

W ramach przedsięwzięcia wydany zostanie quest historyczny, czyli gra terenowa obejmująca istniejce zabytki po żydowskich mieszkańcach (stara synagoga, kamienice kupieckie) oraz nieistniejące (synagoga spalona w czasie Nocy Kryształowej, cmentarz) dedykowana uczniom szkół z Kętrzyna i środowisk wiejskich Powiatu Kętrzyńskiego. Ponadto zorganizujemy cykl imprez kulturowo-edukacyjnych: warsztaty tańca żydowskiego zwieńczone wspólnym muzykowaniem i tańcem, konkurs na świąteczny bukiet i palmę związany ze świętem Sukkot, które przypada w październiku. Ze specjalną ofertą dotrzemy do szkół z Kętrzyna i Powiatu Kętrzyńskiego. Zaproponujemy wyjazdową wystawę zdjęć. Uczniowie poznają historię kętrzyńskich Żydów.

Od lewej Anna Szczechowicz Brasel, Adam Cybowicz nauczyciele koordynujący projektu Społeczność żydowska w Kętrzynie_m
Od lewej Anna Szczechowicz Brasel, Adam Cybowicz nauczyciele koordynujący projekt „Społeczność żydowska w Kętrzynie” wraz ze Starostą Kętrzyńskim Ryszardem Niedziółką.

Pragniemy zwiększać tolerancję do innych ludzi i świadomości o tym, że obok nas żyją ludzie o innej kulturze, obyczajach, języku, wyznaniu, którzy są częścią świata lokalnych społeczności, niejednokrotnie kreują życie miasta w różnych aspektach. Liczymy na to, że wszczepimy uczestnikom projektu miłość do historii, pasję do poszukiwania swoich korzeni, odkrywania tajemnic swojej małej ojczyzny i przynależności do niej.

Od prawej Frank Lothar Kravolitzki i Dietmar Pertsch, przedwojenni mieszkańcy Kętrzyna. Z tyłu Cezary Korenc prezes Stowarzyszenia Blusztyn_m
Od prawej Frank Lothar Kravolitzki i Dietmar Pertsch, przedwojenni mieszkańcy Kętrzyna. W środku Cezary Korenc prezes Stowarzyszenia Blusztyn.

Projekt „Polin, czyli jaki był kętrzyński Żyd?” realizuje Powiatowy Dom Kultury „Czerwony Tulipan” w Kętrzynie dzięki dofinansowaniu ze środków Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie.


Zainteresowanych przyjęciem wystawy do szkoły, biblioteki czy świetlicy wiejskiej wraz z żywymi lekcjami historii, prosimy o kontakt telefoniczny lub mejlowy: 89 752 35 08, kontakt@czerwonytulipan.ketrzyn.pl


Marlena Szypulska
dyrektor Powiatowego Domu Kultury „Czerwony Tulipan” w Kętrzynie
Foto: Paweł Wagner